Şükran borcu, kendi ülkeni inkâr değildir. Tabii ki madalyonun diğer yüzü de vardır.

İki kökten oluşmuş bir hayat: Köklerden güç ve imkânlardan ufuk doğar.

Kendi ülkem beni ayakta tuttu, Hollanda beni ileri taşıdı.

Her göçmenin aidiyet ve şükran borcu ödeme içgüdüsü farklı olabilir.

(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versi staat onderaan)

Bir yanda Anadolu’nun sıcak ve sert toprağı, diğer yanda Hollanda’nın düzenli ve emekle şekillenmiş manzarası. İki farklı coğrafya, iki farklı ruh hali ama tek bir hayat yolculuğu. Köklerden gelen dayanıklılıkla, imkânların açtığı ufkun buluştuğu bir denge.

İlhan KARAÇAY yazdı:

Yukarıdaki başlıklarda anlatılanlar, bu satırları okuyan pek çok göçmenin hayatına yabancı değildir. Çünkü bu hikâye, tek bir kişinin yaşadıklarından ibaret değildir. İçinde yolculuk, arayış, uyum, kırılganlık ve direnç vardır. Göçmen okur, bu yazıyı okurken kendini yalnızca bir “ben” olarak değil, ortak bir hafızanın parçası olan bir “biz” olarak da görebilir. Kimi satırlarda kendi geçmişini, kimi satırlarda hâlâ içinde taşıdığı soruları ve duyguları bulabilir. Bu nedenle bu yazı, bireysel bir anlatıdan çok, paylaşılan bir hayat tecrübesinin sesi olarak okunmalıdır.

Bazı hayatlar tek bir coğrafyada başlamaz.
Bazı kimlikler tek bir toprağın diliyle anlatılamaz.
İnsan bazen bir ülkenin çocuğu olarak doğar ama başka bir ülkede insan olmayı öğrenir.
Kökler, nereden geldiğimizi fısıldar; imkânlar ise nereye gidebileceğimizi öğretir.

Bu yazı, tam da bu iki gerçeğin kesiştiği yerde duran bir hayatın hikâyesidir. Aynı zamanda göçün, kimliğin ve aidiyetin çağımızdaki anlamına dair sessiz ama derin bir tanıklıktır.

SABIRLA YOĞRULMUŞ BİR KİMLİK

Köklerim Asya’da, Türkiye’nin güneşiyle sertleşmiş, yoksunlukla olgunlaşmış topraklarda atıldı. Gücün kolay kazanılmadığı, sabrın ve direncin, hayatın doğal bir parçası olduğu bir coğrafyada başladı benim hikâyem.
Orası bana eğilmeyi ama kırılmamayı öğretti. Hayatın her zaman adil olmadığını, gücün çoğu zaman sessizce biriktirildiğini orada öğrendim.
Kimliğimin omurgası ve hafızamın en derin katmanları o topraklarda şekillendi.

DÜZENİN VE İMKÂNLARIN ÖĞRETTİKLERİ

Ama bu hikâye orada kalmadı. Çünkü arada Hollanda vardı. Bana sadece bir ülke değil, bir imkânlar dünyası açan bir ülke. Büyümek için alan tanıyan, öğrenmeyi bir lütuf değil hak sayan, düşmeyi ayıp değil hayatın parçası olarak gören bir düzen.
Burada fırsatlar, soyut vaatler olarak havada asılı durmadı. Cesaret eden, emek veren ve sorumluluk alan herkes için somut ve dokunulabilir hale geldi.

Hollanda bana eğitim verdi, çalışma hakkı verdi ve hukukla korunmanın ne demek olduğunu öğretti. Daha da önemlisi, bireyin değerli olduğu bir toplumsal düzenle tanıştırdı. Farklılıkların bastırılmadığı, tartışılabildiği ve eleştirinin düşmanlık sayılmadığı bir iklimde düşünmeyi öğrendim. Bu ülke bana özgüven kazandırdı ama aynı zamanda ağır bir sorumluluk da yükledi. Çünkü burada özgürlük, başkasının özgürlüğüyle birlikte var oluyordu.

Köklerim bana dayanıklılığı verdi.
Hollanda bana imkânları sundu.
Biri beni ayakta tuttu, diğeri beni ileriye taşıdı.

İki dünya arasında duruyorum. Ama bu bir arada kalmışlık değil. Bir tercih yapma zorunluluğu hiç olmadı benim için. Aksine, bağ kurma iradesi oldu. Kültürler arasında, kuşaklar arasında ve geçmişle gelecek arasında köprü olma çabası. Nereden geldiğimi inkâr etmeden, nereye yürüdüğümün bilinciyle yol almaktır bu.
Saygıyı geçmişime, sorumluluğu geleceğime borç bilerek yaşamaktır.

Bu dengeyi kurabilmek, kendiliğinden olan bir şey değildir. Zaman, sabır ve bilinç ister. Göçmen için asıl sınav, ne geçmişine sığınıp bugünü reddetmek ne de bugüne tutunup geçmişini inkâr etmektir. Ayakta kalmanın yolu, kökleriyle barışık ama geleceğe açık bir duruş geliştirebilmektir. Bu da ancak kendini sürekli yeniden tanımlamaya cesaret edenlerle mümkündür.

AİDİYET VE ŞÜKRAN ARASINDA BİR YOLCULUK

Bu noktada Hollanda’yı sadece imkânların ülkesi olarak anlatmak eksik kalır. Çünkü her güçlü sistemin görünmeyen yüzleri vardır. Işığın güçlü olduğu yerde gölge de derindir. Hollanda düzenin, refahın ve güvenin ülkesi olarak haklı bir üne sahiptir. Kuralları işler, kurumları güçlüdür ve bireyi koruyan bir sistem üzerine kuruludur. Ancak bu düzen, zamanla insan üzerinde farklı bedeller de yaratır.

Hayat son derece planlıdır. Bu planlılık güven verir ama aynı zamanda insanı sıkıştırır. Her şey saatle, randevuyla ve takvimle ilerler. Spontane olmak zorlaşır. Hayat akar ama çoğu zaman soğuk ve mesafeli bir nehir gibi. Toplumsal ilişkiler naziktir, saygılıdır ama derin bağlar zaman ister. Göçmen kökenli biri için bu durum, kalabalıklar içinde yalnız hissetmeye yol açabilir. İnsan kendini güvende hisseder ama her zaman ait hissedemeyebilir.

Eşitlik iddiası güçlüdür ama pratikte her zaman aynı hızda işlemez. Fırsatlar vardır fakat herkesin o fırsatlara aynı kapıdan girdiğini söylemek zordur. İsimler, aksanlar ve kökenler bazen görünmez bir duvar örer. Açık bir ayrımcılık yaşanmaz belki ama sürekli kendini ispat etme ihtiyacı hissedilir. Bu, insanı yavaş yavaş yoran bir yüktür.

Refah sistemi güçlüdür ama bireyi yalnızlaştırma riski de taşır. Devlet vardır, kurumlar vardır ve sistem sizi korur. Ancak bu koruyucu yapı, toplumsal dayanışmayı zaman zaman zayıflatır. İnsanlar birbirine değil, sisteme yaslanır. Yardımlaşma kurumsallaşırken insani temas geri planda kalabilir. Her şey doğrudur ama her şey sıcak değildir.

Bir de duygularla kurulan mesafe vardır. Ölçülülük ve kontrol önemlidir. Coşku, yüksek ses ve duygusal taşkınlık, çoğu zaman garipsenir. Duygularını daha açık yaşayan insanlar için bu durum içsel bir baskıya dönüşebilir. İnsan kendini ifade ederken bile ölçmek zorunda kalır.

Kısacası Hollanda insana çok şey verir ama karşılığında uyum ister. Düzen sunar ama esnekliği sınırlıdır. Özgürlük vadeder ama bu özgürlüğün dili sessizdir. Burada yaşamak, güçlü bir zihinsel denge gerektirir. Kendi kimliğini koruyarak bu sistemin içinde var olmak, zamanla öğrenilen bir sanattır.

Belki de Hollanda’nın en büyük çelişkisi şudur.
İnsana ayakta durmayı öğretir ama sarılmayı öğretmez.
Güçlü olmayı destekler ama bazen kırılganlığa alan açmaz.

İşte bu yüzden bu hikâye sadece bir bireyin anlatısı değildir.
İki kökten doğan ama tek bir yola yürüyen bir hayatın sesi olarak okunmalıdır.
Köklerinden aldığı güçle ayakta duran, Hollanda’nın sunduğu özgürlük ve adalet duygusuyla ilerleyen bir yolculuk.
Kendisi için değil, kendisinden daha büyük bir bütün için üretmeye, inşa etmeye ve katkı sunmaya yönelen bir hayat.

İki farklı dünyanın bir araya geldiğinde nasıl bir güç üretebildiğinin sessiz ama derin bir ifadesi.
Köken ve aidiyetle, şükran borcu arasında kurulan bir denge.

MADALYONUN TERS YÜZÜ: AYRIMCILIK ÇOĞU ZAMAN YÜKSEK SESLE YAPILMAZ. GÖZLE GÖRÜLÜR DEĞİLDİR. KAPIYI YÜZÜNÜZE ÇARPMAZ AMA KAPININ BİRAZ DAHA GEÇ AÇILDIĞINI HİSSEDERSİNİZ.

Düzenli görünen bir ülkede, geride kalan sessiz izler. Bozulmuş mekânlar, boş alanlar ve görünmeyen yaralar. Refahın, güvenin ve sistemin gölgesinde kalan insan hikâyeleri.

Her madalyonun bir de ters yüzü vardır.
Hollanda’nın sunduğu düzen, refah ve güven duygusu ne kadar gerçekse, bu düzenin içinde insanın zaman zaman hissettiği eksiklik de o kadar gerçektir.

Bu ülkede ayrımcılık çoğu zaman yüksek sesle yapılmaz.
Gözle görülür değildir.
Kapıyı yüzünüze çarpmaz ama kapının biraz daha geç açıldığını hissedersiniz.
İsimler, aksanlar ve kökenler açıkça söylenmez ama satır aralarında varlığını hissettirir.
İnsan, kendisini sürekli ispat etme ihtiyacıyla yaşar.
Yeterince iyi olmak yetmez, biraz daha iyi olmak zorundaymışsınız gibi.

Göçmen için bu görünmez baskı, yıllar geçse de tam olarak kaybolmaz.
Ne kadar entegre olursanız olun, ne kadar katkı sunarsanız sunun, bir yerlerde hâlâ “acaba” sorusu dolaşır. Bu soru yüksek sesle sorulmaz ama insanın omzuna sessizce yüklenir.

Kurumlar güçlüdür ama her zaman dinleyici değildir. Sistem doğru işler ama insanın hikâyesine her zaman kulak vermez. Kurallar vardır ve çoğu zaman esneklik göstermez. Haklı olsanız bile, kendinizi anlatamadığınız anlar olur. İşte o anlarda, düzenin içinde insanın ne kadar yalnız kalabildiğini fark edersiniz.

Refah ise başka bir sınavdır. Maddi güven duygusu vardır ama bu güven, zamanla yalnızlığa dönüşebilir. İnsanlar birbirine değil, sisteme yaslanır. Dayanışma kurumsallaşırken, insani temas zayıflar. Her şey yerli yerindedir ama sıcaklık eksiktir. Kalabalıklar içinde yalnız hissetmek, Hollanda’ya özgü sessiz bir duygudur.

SÖYLEMLERİN NORMALLEŞTİĞİ YERDE YARALAR DERİNLEŞİR

Ve elbette siyasetin dili…
Bu düzenin içinde, Geert Wilders gibi ırkçı ve dışlayıcı siyasetçilerin yükselmesi tesadüf değildir. Açıkça söylenen sözler kadar, normalleştirilen söylemler de yaralar. Bu tür politik figürler, yıllardır sessizce hissedilen o “tam ait olamama” duygusunu görünür kılar.
Söyledikleri, sadece hedef aldıkları insanları değil, birlikte yaşama fikrini de yorar.

Belki de Hollanda’nın en çarpıcı çelişkisi burada saklıdır:
Her şey doğrudur ama insan bazen eksiktir.
Sistem çalışır ama ruhu her zaman taşımaz.
Güçlü bir yapı vardır ama kırılganlığa her zaman alan açılmaz.

ELEŞTİRMEK İNKÂR DEĞİL, SAHİPLENMEKTİR

Bu gerçeği dile getirmek, Hollanda’yı inkâr etmek değildir. Aksine, onu ciddiye almaktır. Çünkü ancak değer verilen bir düzen sorgulanır. Ancak yaşanan bir ülke eleştirilir.
Amaç yıkmak değil, dengeyi hatırlatmak ve insanı yeniden merkeze almaktır.
Ait olmak, alkışlamak değil; gerektiğinde konuşabilmektir.

                                            ********************

VERPLICHTING AAN JE LAND VAN HERKOMST, DANKBAARHEID AAN HET LAND WAAR JE LEEFT

Dankbaarheid betekent niet dat je je eigen land verloochent.
Natuurlijk heeft elke medaille ook een andere kant.

Een leven met twee wortels.
Kracht uit de wortels en horizon uit de mogelijkheden.

Mijn geboorteland hield mij overeind.
Nederland bracht mij vooruit.

Aan de ene kant de warme en soms harde grond van Anatolië, aan de andere kant het ordelijke en door arbeid gevormde landschap van Nederland. Twee verschillende geografische werelden, twee verschillende gemoedstoestanden, maar één levensweg. Een evenwicht waarin veerkracht uit de wortels samenkomt met de horizon die mogelijkheden openen.

İlhan KARAÇAY schreef:

Wat in de bovenstaande koppen wordt verteld, is voor veel migranten die deze regels lezen niet onbekend. Dit verhaal gaat niet over het leven van één persoon. Het gaat over onderweg zijn, zoeken, aanpassen, kwetsbaarheid en volhouden. De migrant kan deze tekst lezen niet alleen als een “ik”, maar ook als een “wij”, als onderdeel van een gedeeld geheugen. In sommige zinnen herkent hij zijn verleden, in andere de vragen en gevoelens die hij nog altijd met zich meedraagt. Daarom moet deze tekst niet worden gelezen als een individuele vertelling, maar als de stem van een gedeelde levenservaring.

Sommige levens beginnen niet in één enkel land.
Sommige identiteiten laten zich niet in één taal vatten.
Soms wordt een mens geboren als kind van één land, maar leert hij mens te zijn in een ander.
Wortels fluisteren waar we vandaan komen, mogelijkheden leren ons waarheen we kunnen gaan.

Deze tekst vertelt het verhaal van een leven dat precies op het snijpunt van die twee werkelijkheden staat. Tegelijk is het een stille maar diepe getuigenis over migratie, identiteit en verbondenheid in onze tijd.

EEN IDENTITEIT GEVORMD DOOR GEDULD

Mijn wortels liggen in Azië, in de door de zon verharde en door ontbering gevormde grond van Turkije. Mijn verhaal begon in een omgeving waar kracht niet vanzelfsprekend is en waar geduld en uithoudingsvermogen deel uitmaken van het dagelijks leven. Daar leerde ik buigen zonder te breken. Ik leerde dat het leven niet altijd rechtvaardig is en dat echte kracht vaak in stilte wordt opgebouwd. De ruggengraat van mijn identiteit en de diepste lagen van mijn geheugen zijn daar gevormd.

WAT ORDE EN MOGELIJKHEDEN LEREN

Maar het verhaal bleef daar niet. Want daar was ook Nederland. Niet alleen een land, maar een wereld van mogelijkheden. Een samenleving die ruimte biedt om te groeien, die leren ziet als een recht en niet als een gunst, en die vallen niet beschouwt als falen maar als onderdeel van het leven. Kansen bleven hier geen loze beloften, maar werden tastbaar voor iedereen die durfde, werkte en verantwoordelijkheid nam.

Nederland gaf mij onderwijs, het recht om te werken en liet mij ervaren wat het betekent om door de wet beschermd te zijn. Belangrijker nog, het introduceerde mij in een maatschappelijke orde waarin het individu telt. Ik leerde denken in een klimaat waar verschillen niet worden onderdrukt, waar discussie mogelijk is en waar kritiek niet als vijandschap wordt gezien. Dit land gaf mij zelfvertrouwen, maar legde ook een zware verantwoordelijkheid op mijn schouders. Want vrijheid bestaat hier alleen samen met de vrijheid van de ander.

Mijn wortels gaven mij veerkracht.
Nederland bood mij mogelijkheden.
Het ene hield mij overeind, het andere bracht mij vooruit.

Ik sta tussen twee werelden. Maar dat is geen vastzitten. Ik hoefde nooit te kiezen. Het was juist de wil om verbinding te maken. Bruggen bouwen tussen culturen, generaties en tussen verleden en toekomst. Leven zonder te ontkennen waar ik vandaan kom en met het besef waarheen ik onderweg ben. Met respect voor mijn verleden en verantwoordelijkheid voor mijn toekomst.

Dit evenwicht ontstaat niet vanzelf. Het vraagt tijd, geduld en bewustzijn. Voor de migrant ligt de echte beproeving niet in het vastklampen aan het verleden en het afwijzen van het heden, en ook niet in het omarmen van het heden door het verleden te ontkennen. Staande blijven betekent leven met wortels die erkend worden en een blik die open blijft naar de toekomst. Dat kan alleen wie de moed heeft zichzelf steeds opnieuw te definiëren.

EEN REIS TUSSEN VERBONDENHEID EN DANKBAARHEID

Nederland alleen beschrijven als een land van mogelijkheden zou onvolledig zijn. Elk sterk systeem heeft ook zijn onzichtbare kanten. Waar het licht fel is, is de schaduw diep. Nederland heeft terecht de reputatie van orde, welvaart en veiligheid. Regels functioneren, instituties zijn sterk en het systeem beschermt het individu. Maar diezelfde orde legt op den duur ook andere lasten op de mens.

Het leven is sterk gepland. Dat geeft zekerheid, maar kan ook benauwen. Alles verloopt via agenda’s, afspraken en schema’s. Spontaniteit wordt moeilijker. Het leven stroomt, maar vaak als een koele en afstandelijke rivier. Sociale omgang is beleefd en respectvol, maar diepe banden kosten tijd. Voor mensen met een migratieachtergrond kan dit leiden tot een gevoel van eenzaamheid midden in de massa. Men voelt zich veilig, maar niet altijd verbonden.

De claim van gelijkheid is sterk, maar werkt in de praktijk niet altijd even snel. Er zijn kansen, maar niet iedereen betreedt die kansen via dezelfde deur. Namen, accenten en afkomst kunnen onzichtbare muren vormen. Openlijke discriminatie is er misschien niet, maar de voortdurende behoefte om jezelf te bewijzen weegt zwaar en put langzaam uit.

Het welvaartsstelsel is krachtig, maar draagt ook het risico van vereenzaming. De staat en de instituties beschermen je, maar daardoor verzwakt soms de onderlinge solidariteit. Mensen leunen meer op het systeem dan op elkaar. Hulp wordt geïnstitutionaliseerd en menselijk contact raakt op de achtergrond. Alles klopt, maar niet alles voelt warm.

Ook is er de afstand tot emoties. Beheersing en controle zijn belangrijk. Uitbundigheid, luidheid en emotionele expressie worden vaak vreemd gevonden. Voor mensen die hun gevoelens openlijker beleven kan dit innerlijke druk veroorzaken. Zelfs bij zelfexpressie moet men zich afmeten.

Kortom, Nederland geeft veel, maar vraagt aanpassing. Het biedt orde, maar kent beperkte flexibiliteit. Het belooft vrijheid, maar spreekt een stille taal. Hier leven vraagt om mentale balans. Je eigen identiteit behouden binnen dit systeem is een kunst die men in de loop van de tijd leert.

Misschien ligt hier de grootste paradox van Nederland.
Het leert je rechtop te staan, maar leert je niet altijd om te omhelzen.
Het stimuleert kracht, maar laat kwetsbaarheid soms weinig ruimte.

Daarom is dit verhaal geen individuele vertelling. Het moet worden gelezen als de stem van een leven dat uit twee wortels groeit maar één richting kiest. Een reis die kracht put uit haar oorsprong en vooruitgaat met het gevoel van vrijheid en rechtvaardigheid dat Nederland biedt. Een leven dat niet alleen voor zichzelf bestaat, maar wil bijdragen aan iets groters.

Een stille maar diepe uitdrukking van de kracht die ontstaat wanneer twee werelden samenkomen.
Een evenwicht tussen afkomst en verbondenheid, tussen dankbaarheid en verantwoordelijkheid.

DE ANDERE KANT VAN DE MEDAILLE: DISCRIMINATIE GEBEURT ZELDEN LUID, MAAR IS WEL VOELBAAR

In een land dat ordelijk oogt, blijven stille sporen achter. Verstoorde plekken, lege ruimtes en onzichtbare wonden. Menselijke verhalen die in de schaduw van welvaart, veiligheid en systemen blijven liggen.

Elke medaille heeft een keerzijde.
Hoe reëel de orde, welvaart en veiligheid van Nederland ook zijn, even reëel is het gevoel van gemis dat mensen soms ervaren binnen dit systeem.

Discriminatie gebeurt hier zelden luid.
Ze is niet zichtbaar.
De deur wordt niet in je gezicht geslagen, maar je voelt dat ze iets later opengaat.
Namen, accenten en afkomst worden niet uitgesproken, maar zijn aanwezig tussen de regels.
Men leeft met de constante behoefte zich te bewijzen.
Goed zijn is niet genoeg, men moet altijd net iets beter zijn.

Voor de migrant verdwijnt deze onzichtbare druk nooit helemaal.
Hoe goed je ook integreert en hoeveel je ook bijdraagt, ergens blijft die stille vraag hangen. Die vraag wordt niet hardop gesteld, maar rust ongemerkt op de schouders.

Instituten zijn sterk, maar niet altijd luisterend. Het systeem functioneert correct, maar heeft niet altijd oor voor het menselijke verhaal. Regels zijn duidelijk en zelden flexibel. Zelfs als je gelijk hebt, lukt het niet altijd jezelf uit te leggen. Dan ervaar je hoe eenzaam men kan zijn binnen de orde.

Welvaart is een andere beproeving. Materiële zekerheid bestaat, maar kan omslaan in eenzaamheid. Mensen steunen op het systeem in plaats van op elkaar. Solidariteit wordt georganiseerd, maar menselijke nabijheid verzwakt. Alles is op orde, maar warmte ontbreekt. Eenzaamheid in de menigte is een stille Nederlandse emotie.

WAAR NORMALISERING BEGINT, WORDEN WONDEN DIEPER

En dan is er de taal van de politiek.
Dat figuren als Geert Wilders in dit systeem kunnen opkomen, is geen toeval. Niet alleen uitgesproken woorden doen pijn, ook genormaliseerde uitspraken verwonden. Zulke politici maken het gevoel van “nooit helemaal erbij horen” zichtbaar. Hun woorden treffen niet alleen de mensen die zij aanvallen, maar tasten ook het idee van samenleven aan.

Misschien ligt hier de scherpste tegenstelling.
Alles klopt, maar de mens voelt zich soms onvolledig.
Het systeem werkt, maar draagt niet altijd de ziel.
De structuur is sterk, maar biedt niet altijd ruimte aan kwetsbaarheid.

KRITIEK IS GEEN ONTKENNING, MAAR BETROKKENHEID

Deze werkelijkheid benoemen betekent Nederland niet ontkennen. Integendeel, het betekent het serieus nemen. Alleen wat waarde heeft, wordt bevraagd. Alleen een land waarin men leeft, wordt bekritiseerd. Het doel is niet afbreken, maar het evenwicht herinneren en de mens opnieuw centraal stellen.

Erbij horen betekent niet applaudisseren.
Erbij horen betekent spreken wanneer het nodig is.
İlhan Karaçay/Hollanda