TÜRKİYE, “NADİR TOPRAK ELEMENTLERİYLE” AVRUPA BİRLİĞİ’NE GİREBİLİR Mİ?

İtalyan Düşünce Kuruluşu ISPI, “Nadir Toprak Elementlerinin” yararını anlatırken, “Bu yüzden Türkiye Avrupa Birliği için yeni bir stratejik seçenek mi?” diye sordu.

Lahey Büyükelçimiz Fatma Ceren Yazgan, bu görüşe, “Umarım öyle değildir. Türkiye’nin yer altı ve yer üstü doğal kaynakları Türk halkının gelecek nesillerine aittir. Başkaları için bir seçenek değildir.” cevabını verdi.

Konuyu açtığım sırdaşım ve danışmanım GÖLGE ADAM, “Bu, yerin altındaki bir taşın, dünyada söz hakkına dönüşme hikayesidir. Ama mesele şu: O söz hakkı Türkiye’nin mi olacak, yoksa başkaları mı konuşacak?” dedi.

(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)

İlhan KARAÇAY sordu GÖLGE ADAM yanıtladı:

Bazen bir cümle, uzun bir rapordan daha fazlasını anlatır.
Bazen bir diplomatın tek satırlık notu, sayfalarca strateji belgesinden daha derin bir anlam taşır.

İtalya’daki saygın düşünce kuruluşu ISPI’de yayımlanan,
“Turchia e terre rare: un’opzione per l’UE?” başlıklı analiz, Türkiye’yi Avrupa Birliği için “yeni bir stratejik seçenek” olarak tartışıyordu.
LinkedIn’deki yazının altına Lahey Büyükelçimiz Fatma Ceren Yazgan şu İngilizce notu düştü:

             

Büyükelçinin bu sözünü şöyle tercüme edebiliriz:
“Umarım öyle değildir. Türkiye’nin yer altı ve yer üstü doğal kaynakları Türk halkının gelecek nesillerine aittir. Başkaları için bir seçenek değildir.”

Bu cümle beni durdurdu.
Çünkü bu, bir ‘maden haberi’ değil, Türkiye’nin yarınını ilgilendiren bir ‘gelecek meselesi’ydi.

Büyükelçi’nin bu uyarısı üzerine haberi irdeledim.
Sonra her zamanki gibi sırdaşım ve danışmanım olan GÖLGE ADAM’a sordum:

KARAÇAY: Bu neyin hikayesi? Avrupa neden şimdi Türkiye’ye böyle bakıyor?

GÖLGE ADAM her zamanki sakinliğiyle konuşmaya başladı: “Bu, yerin altındaki bir taşın, dünyada söz hakkına dönüşme hikayesidir. Ama mesele şu: O söz hakkı Türkiye’nin mi olacak, yoksa başkaları mı konuşacak?”

KARAÇAY: Nadir toprak elementleri nedir ve neden bu kadar hayati?

GÖLGE ADAM meseleyi en sade haliyle anlattı: “Nadir toprak elementleri denilen şeyin adından korkulmasın. Bugün cebindeki telefon, bindiğin elektrikli araç, evine enerji sağlayan rüzgar türbini, savunma sanayiindeki hassas sistemler, hepsi bu elementler olmadan çalışmaz.

Bunlar olmadan:
Elektrikli araç olmaz,
Rüzgar türbini dönmez,
Akıllı telefon akıllı olmaz,
Radar sistemleri, füze yönlendirmeleri, uzay teknolojileri çalışmaz.
Bugünün dünyasında bir ülkenin teknoloji gücü, bu elementlere erişimiyle ölçülür hale geldi.
Ama asıl mesele şu:
Bu elementlere sahip olmak yetmez.
Onları çıkarabilmek, ayrıştırabilmek, saflaştırabilmek ve ürüne dönüştürebilmek gerekir.

Ham maddeyi çıkarmak başlangıçtır.
Katma değeri ülkede bırakmak ise kaderi belirler.”

KARAÇAY: Avrupa neden alternatif arıyor?

GÖLGE ADAM burada sesi biraz sertleştirdi: Avrupa son yıllarda şunu öğrendi. Enerjide başkasına bağımlıysan, siyasetini de başkası belirler. Pandemide bir maske bile bulamayan kıta, şimdi yüksek teknolojide aynı duruma düşmek istemiyor.

Avrupa Birliği bugün nadir toprak elementlerinde birkaç ülkeye aşırı bağımlı.
Bu sadece ekonomik bir sorun değil, siyasi bir kırılganlık.

Bir gün biri çıkar: “Vermiyorum” der.
Bir gün fiyatlar silah gibi kullanılır.
Bir gün tedarik zinciri kopar.

İşte, İtalyan Düşünce Kuruluşu ISPI’deki analiz bu korkuyla yazılmış.

ISPI diyor ki: “Türkiye’de keşfedilen rezervler, Avrupa için yeni bir kapı olabilir. Yakın coğrafyada, sanayi altyapısı olan, öngörülebilir bir ülke, Avrupa’nın stratejik ortağı haline gelebilir.”

Bu cümle sıradan değildir.
Bu, Türkiye’nin ilk kez sadece siyasi bir dosya değil, ekonomik ve teknolojik bir anahtar olarak görülmesi demektir.

KARAÇAY: Lahey Büyükelçimizin notu ne anlatıyor?

GÖLGE ADAM burada durdu ve şöyle dedi: Diplomaside herkes her metni işaret etmez. Büyükelçi bir yazıya not düşüyorsa, orada bir yön vardır.
Ama bu not, bir davet değil, bir sınır çizgisiydi ve Büyükelçi şunu söylüyordu: “Türkiye’nin yer altı ve yer üstü kaynakları, bugünün değil, gelecek nesillerin emanetidir. Bu ülke, başkalarının ihtiyacına göre şekillenecek bir maden deposu değildir.”

Yani mesaj şudur: Türkiye, “AB için bir seçenek” olarak değil, kendi geleceğini kuran bağımsız bir aktör olarak var olmalıdır.

Bu, çok ince ama çok güçlü bir duruştur. Avrupa’ya kapıyı kapatmak değildir.
Ama “beni sadece kaynak olarak görme” demektir.

KARAÇAY: Bu kaynak nasıl değere dönüşür?

GÖLGE ADAM uyardı: “Ham madde satmak kolaydır. Ama fakirliği kalıcı kılar. Zenginlik, ham maddeyi işleyene gider.
Türkiye bu rezervleri sadece çıkarıp satarsa, birkaç yıl para kazanır. Sonra yine eski yerine döner.

Ama eğer: Bu elementleri işleyip, ara ürün üretip, teknoloji zincirine girerse, işte o zaman Türkiye, Avrupa sanayisinin bir parçası olur.
Avrupa da zaten bunu arıyor.
Ham madde değil, güvenilir ve sürdürülebilir bir ortak.

Bu işin üç temel şartı var:
Birincisi teknoloji. Ayrıştırma ve saflaştırma kapasitesi olmadan bu maden stratejik değildir.

İkincisi çevre. Avrupa, çevre standardı olmayan projeye bağlanmaz. Türkiye bu alanda güven verirse, masadaki yeri büyür.

Üçüncüsü istikrar. Yatırımcı önünü görmek ister. Hukuk, plan, süreklilik ister.”

GÖLGE ADAM çok net şöyle devam etti: “Bu iş doğru yönetilirse, Türkiye sadece maden satan ülke olmaz. Avrupa sanayisinin parçası olur. O zaman kimse Türkiye’yi kapının önünde bekletmez. Çünkü içeride olmadan o çark dönmez.”

KARAÇAY: Bu maden Türkiye’yi Avrupa Birliği’ne sokar mı?

GÖLGE ADAM gülümsedi: Yani diyorsun ki, bu kaynak Türkiye’nin AB kapısını açabilir mi?
Tek başına hiçbir maden kapı açmaz. Ama doğru stratejiyle, o kapının anahtarına dönüşebilir.
AB üyeliği sadece siyaset değildir. Aynı zamanda çıkar meselesidir.
Avrupa, kendisi için vazgeçilmez olan ülkeyi dışarıda tutmakta zorlanır.
Bugün Türkiye, Avrupa için önemli ama vazgeçilmez değil.
Ama yarın, yüksek teknoloji üretiminde kritik bir halka haline gelirse, tablo değişir.
O zaman Türkiye sadece aday ülke olmaz.
Sistemin parçası olur.

ISPI’deki analiz bunu ima ediyor.
Büyükelçi’nin notu ise şunu hatırlatıyor: “Bu anahtar başkalarının cebine bırakılmamalı.
Bu kaynak, Türkiye’nin kendi geleceği için kullanılmalı.”

Bu, yerin altındaki taşın hikayesi değildir sadece.
Bu, Türkiye’nin dünyadaki yerini yeniden tanımlama fırsatıdır.
Eğer bu fırsat doğru yönetilirse, Türkiye Avrupa için sadece sorun başlığı olan bir ülke olmaktan çıkar, çözüm ortağı haline gelir.

Ve belki de ilk kez, “Türkiye bu yüzden Avrupa Birliği’ne girebilir” cümlesi,
hayal olmaktan çıkıp stratejiye dönüşür.

Ama Büyükelçi’nin dediği gibi: “Bu kaynaklar, başkalarının seçeneği değil,
Türk halkının gelecek nesillerine ait bir emanettir.”Mesele, bu emaneti kimin için ve nasıl kullanacağımızdır.

                                      İTALYAN İSPİ’Yİ TANIYALIM

ISPI, yani Istituto per gli Studi di Politica Internazionale, İtalya’nın ve Avrupa’nın en saygın düşünce kuruluşlarından biri olarak biliniyor. Dış politika, güvenlik, enerji ve jeopolitik alanlarda ürettiği analizler, yalnızca akademik çevrelerde değil, Avrupa başkentlerinde de dikkatle izleniyor. Türkiye’yi “nadir toprak elementleri üzerinden Avrupa için bir seçenek” olarak tartışan bu metnin, böyle bir kurumda kaleme alınmış olması tesadüf değil. Bu, Avrupa’da Türkiye’ye artık yalnızca siyasi başlıklar üzerinden değil, stratejik kaynaklar ve sanayi geleceği üzerinden de bakılmaya başlandığını gösteriyor.

Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan’ın itirazı ise tam bu noktada anlam kazanıyor: Türkiye, başkalarının ihtiyacına göre tanımlanan bir “seçenek” değil, kendi geleceğini kendi belirleyecek bir ülkedir. Bu kaynaklar, bugünün pazarlık konusu değil, yarının emanetidir.

                                          ******************

KAN TURKIJE MET “ZELDZAME AARDELEMENTEN” TOT DE EUROPESE UNIE TOETREDEN?

Terwijl de Italiaanse denktank ISPI het belang van zeldzame aardelementen benadrukte, stelde zij de vraag: “Maakt dit van Turkije een nieuwe strategische optie voor de Europese Unie?”

Onze ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, reageerde hierop met de woorden:

“Hopelijk niet. De natuurlijke rijkdommen boven en onder de grond van Turkije behoren toe aan de toekomstige generaties van het Turkse volk. Zij zijn geen optie voor anderen.”

Toen ik dit onderwerp aansneed bij mijn vertrouweling en adviseur SCHADUWMAN, zei hij:

“Dit is het verhaal van een steen onder de grond die verandert in een stem in de wereld. Maar de echte vraag is: zal die stem van Turkije zijn, of zullen anderen spreken?”

İlhan KARAÇAY vroeg, SCHADUWMAN antwoordde:

Soms zegt één zin meer dan een lang rapport.
Soms weegt één enkele notitie van een diplomaat zwaarder dan pagina’s vol strategie.

In een analyse met de titel “Turchia e terre rare: un’opzione per l’UE?”, gepubliceerd door de gerenommeerde Italiaanse denktank ISPI, werd Turkije besproken als een “nieuwe strategische optie” voor de Europese Unie.

Onder dit artikel plaatste onze ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, de volgende Engelse notitie op LinkedIn:

        

Vrij vertaald betekent dit:

“Hopelijk niet. De natuurlijke rijkdommen boven en onder de grond van Turkije behoren toe aan de toekomstige generaties van het Turkse volk. Zij zijn geen optie voor anderen.”

Deze woorden deden mij stilstaan.
Want dit was geen gewoon mijnbouwbericht. Dit was een kwestie die de toekomst van Turkije raakt.
Naar aanleiding van deze waarschuwing ben ik het onderwerp dieper gaan onderzoeken.
Zoals altijd wendde ik mij tot mijn vertrouweling en adviseur SCHADUWMAN.

KARAÇAY: Wat voor verhaal is dit? Waarom kijkt Europa nu op deze manier naar Turkije?

SCHADUWMAN: “Dit is het verhaal van een steen onder de grond die verandert in een stem in de wereld. Maar de echte vraag is: zal die stem van Turkije zijn, of zullen anderen spreken?”

KARAÇAY: Wat zijn zeldzame aardelementen en waarom zijn ze zo belangrijk?

SCHADUWMAN: “Laat de naam je niet afschrikken. De telefoon in je zak, de elektrische auto waarin je rijdt, de windturbine die energie opwekt, de gevoelige systemen in de defensie industrie, geen van die dingen kan functioneren zonder deze elementen.

Zonder hen is er geen elektrische auto.
Geen draaiende windturbine.
Geen slimme smartphone.
Geen radar, geen raketgeleiding, geen ruimtevaarttechnologie.

In de wereld van vandaag wordt de technologische kracht van een land steeds meer gemeten aan de toegang tot deze elementen. Maar het echte punt is dit: het is niet genoeg om ze alleen te bezitten. Je moet ze kunnen winnen, scheiden, zuiveren en omzetten in producten.

Het winnen van grondstoffen is slechts het begin.
De toegevoegde waarde in eigen land houden, dat bepaalt het lot.”

KARAÇAY: Waarom zoekt Europa een alternatief?

SCHADUWMAN: “Europa heeft de afgelopen jaren iets fundamenteels geleerd. Wie afhankelijk is van anderen voor energie, laat ook zijn politiek door anderen bepalen. Een continent dat tijdens de pandemie zelfs moeite had om mondmaskers te vinden, wil niet opnieuw in dezelfde kwetsbare positie terechtkomen bij hightechproducten.

De Europese Unie is vandaag bij zeldzame aardelementen sterk afhankelijk van slechts enkele landen. Dat is niet alleen een economisch probleem, maar ook een politieke kwetsbaarheid.

Op een dag kan iemand zeggen: ‘Ik lever niet meer.’
Op een andere dag kunnen prijzen als wapen worden ingezet.
En op een dag kan de toeleveringsketen simpelweg breken.
Daarom is de analyse van ISPI geschreven.

ISPI stelt: ‘De in Turkije ontdekte reserves kunnen voor Europa een nieuwe deur openen. Een land in de nabije regio, met industriële infrastructuur en voorspelbaarheid, kan uitgroeien tot een strategische partner van Europa.’

Dat is geen gewone zin.
Dit betekent dat Turkije voor het eerst niet alleen als politiek dossier wordt gezien, maar als economische en technologische sleutel.”

KARAÇAY: Wat zegt de notitie van onze ambassadeur?

SCHADUWMAN: “In de diplomatie markeert niet iedereen elk artikel. Als een ambassadeur een tekst van commentaar voorziet, zit daar richting in.

Maar deze notitie is geen uitnodiging, het is een grens.
Zij zegt: ‘De rijkdommen boven en onder de grond van Turkije zijn niet van vandaag, maar een erfenis voor toekomstige generaties. Dit land is geen grondstoffenmagazijn dat zich vormt naar de behoeften van anderen.’

De boodschap is duidelijk:
Turkije mag niet bestaan als een ‘optie voor de EU’, maar als een onafhankelijke actor die zijn eigen toekomst vormgeeft.

Dit sluit Europa niet buiten.
Het zegt slechts: ‘Zie mij niet alleen als bron van grondstoffen.’”

KARAÇAY: Hoe kan deze rijkdom waarde creëren?

SCHADUWMAN: “Grondstoffen verkopen is gemakkelijk, maar het maakt armoede blijvend. Rijkdom gaat naar degene die de grondstof verwerkt.

Als Turkije deze reserves enkel wint en verkoopt, verdient het een paar jaar geld en keert het daarna terug naar zijn oude positie.

Maar als het deze elementen verwerkt, halffabricaten produceert en deel wordt van de technologische keten, dan wordt Turkije onderdeel van de Europese industrie.

Dat is wat Europa zoekt.
Geen ruwe grondstof, maar een betrouwbare en duurzame partner.
Daarvoor zijn drie voorwaarden essentieel.
Ten eerste technologie. Zonder capaciteit voor scheiding en zuivering is deze mijn niet strategisch.

Ten tweede milieu. Europa bindt zich niet aan projecten zonder milieunormen. Geeft Turkije hier vertrouwen, dan groeit zijn plaats aan tafel.

Ten derde stabiliteit. Investeerders willen vooruit kunnen kijken. Zij willen recht, planning en continuïteit.

Als dit goed wordt beheerd, wordt Turkije geen land dat alleen mijnen verkoopt. Het wordt deel van de Europese industrie. Dan kan niemand het aan de deur laten wachten, want zonder Turkije draait dat systeem niet.”

KARAÇAY: Kan deze mijn Turkije in de Europese Unie brengen?

SCHADUWMAN: “Geen enkele mijn opent op zichzelf een deur. Maar met de juiste strategie kan zij de sleutel worden.

EU lidmaatschap is niet alleen politiek. Het is ook een kwestie van belangen.
Europa heeft moeite om een land buiten te houden dat voor haar onmisbaar wordt.
Vandaag is Turkije belangrijk, maar niet onmisbaar.
Morgen, als het een cruciale schakel wordt in hightechproductie, verandert het beeld.
Dan is Turkije niet langer alleen kandidaat.
Het wordt deel van het systeem.
De analyse van ISPI wijst daarop.

De notitie van de ambassadeur herinnert ons eraan: Deze sleutel mag niet in andermans zak belanden. Deze rijkdom moet worden gebruikt voor de toekomst van Turkije zelf.”

Dit is niet slechts het verhaal van een steen onder de grond.

Het is het verhaal van een kans om de plaats van Turkije in de wereld opnieuw te definiëren.

Wordt deze kans goed benut, dan verandert Turkije voor Europa van een probleemonderwerp in een oplossingspartner.

En misschien wordt voor het eerst de zin ‘Turkije kan daarom tot de Europese Unie toetreden’ geen droom meer, maar strategie.

Maar zoals de ambassadeur zei: Deze rijkdommen zijn geen optie voor anderen.
Zij zijn een erfenis voor de toekomstige generaties van het Turkse volk.

De echte vraag is: voor wie en op welke manier zullen wij deze erfenis gebruiken?

                 WIE IS ISPI EN WAAROM IS HET BELANGRIJK?

ISPI, voluit Istituto per gli Studi di Politica Internazionale, staat bekend als een van de meest gezaghebbende denktanks van Italië en van Europa. De analyses die het instituut produceert op het gebied van buitenlands beleid, veiligheid, energie en geopolitiek worden niet alleen in academische kringen gevolgd, maar ook aandachtig gelezen in de Europese hoofdsteden.

Dat een tekst waarin Turkije wordt besproken als “een mogelijke optie voor Europa via zeldzame aardelementen” juist door zo’n instelling is geschreven, is geen toeval. Het laat zien dat men in Europa Turkije niet langer uitsluitend bekijkt vanuit politieke dossiers, maar steeds meer vanuit strategische grondstoffen en de toekomst van de industrie.

Juist op dit punt krijgt de kanttekening van ambassadeur Fatma Ceren Yazgan haar volle betekenis. Turkije is geen “optie” die wordt gedefinieerd naar de behoeften van anderen, maar een land dat zijn eigen toekomst bepaalt. Deze rijkdommen zijn geen onderwerp van onderhandelingen van vandaag, zij zijn een toevertrouwde erfenis voor morgen.